Hugleiðingar um Ítalíu

Vasaþjófar. Við höfum verið mjög heppin, en við þeim er varað og alveg sérstaklega þar sem mikið er af ferðamönnum. Þá er oft sem maður fær á tilfinninguna að þeir séu nokkrir saman, einn sé á útkikkinu en annar að velja fórnarlamb. Ekki mörg ráð en þó – ekki flíka stórum seðlabunkum eða dýrum tækjum (myndavél / fartölvu / ipad). Þetta er eins og hunang fyrir geitunga.


Manneskjan í rauða bolnum, fyrir miðju,
var búin að elta fólkið langa lengi þegar
myndin var tekin.

 Ágengir sölumenn. Á stærstu ferðamannastöðum eru nokkrir flokkar sölumanna. Þeir sem hafa leyfi og starfa í básum, þeir sem selja af teppum og götuhornum en lögreglan lætur í friði og þeir sem taka saman í hvelli ef lykt af löggu finnst. Ef þeir krækja í mann þá er einfaldast að forða sér og kveðja með mjög ákveðnum hætti.
Ein plága ferðamannastaða eru síðan sölumenn frá Afríku eða meiintum góðgerðasamtökum sem svífa á mann á torgum og vilja gefa manni eitthvað af tómum kærleika, - en endar með framlagi til þessa og hins. Áður en þú þiggur eða skrifar undir áskorun, vertu viss um hvað það kostar eða einfaldlega forðaðu þér!


Það sem er oft erfiðast er að mottusölumennirnir eru líklega oft að selja ólöglega vöru og jafvel illa fengna. Þegar sölumaður býður þér Rolex úr (svo merkt) á spottprís, eða Louis Vutton tösku, þá er það annað hvort illa fengin vara eða falsvara. Það að kíkja á ítalskan sölubás og kaupa Xiangsuensushi úr eða Sxaxaxax penna er annað. Þetta er líklega drasl vara en þó ekki undir fölsku flaggi.

Sölubásar eru plága í túristaborgum eins og Flórens og Pisa en þeir eru líka til staðar fyrir ítalska kaupendur s.s. í Genóa og víðar. Þá eru götumarkaðir algengir í ítölskum borgum og eru þá skyldir líklega því sem selt er í Kolaportinu. Þegar maður sér röð af básum, eins og við Skakka turninn í Pisa eða Piazza Erbe í Verona, er oft notalegt að kíkja og komast úr sólinni en básar á sama torgi eru merkilegt nokk meira og minna með sömu vöru á sama verði...

Hver er munurinn á Polizia og Carabineri? Hvar sem maður kemur er lögga á götunni, vopnuð. Oft eru hermenn líka á ferð, ef spenna er í loftinu. Polizia eru venjulegir lögregluþjónar og tengdir sveitarfélaginu en carabineri eru herlögregla. Báðir gegna álíka verkefnum og eru afar liprir og hjálplegir, - ekki síst ef þeir skilja ensku!

Umferðin er eins og Formúla I án reglna. Ef þú ert á bíl skaltu skoða tryggingamál þín vel. Á Ítaliu sést varla ódældaður bíll...

Umferðin er hröð og gangandi vegfarendur, eða þannig líður mér alla vega, eru eins og leirdúfur á skotsvæði. Horfðu vel í kringum þig. Á götum eru oft sporvagnar, strætisvagnar, bílar, mótorhjól (allt frá vespum upp í Harley Davidson) og við erum ekki að tala um sporthjólamenn, og reiðhjól. Reiðhjólamenn virða engar reglur og maður heyrir þá bara klingja bjöllum sínum hvar sem er. Minnstu mótorhjólin fara næstum sömu leið en ekki alveg. Bílar halda sig þó á götunum. En gættu þín. Þeim mun fleiri hjól sem eru á tækinu, eða hestöfl, því minni virðingu ber ökumaðurinn fyrir þér.
Area pedonale er göngugata. Reiðhjólamenn vita það alla jafna ekki.

Lestasamgöngur eru frábærar og ódýrar. Ef þú ert á borgaflakki er auðvelt að leita í gegnum trenitalia.com og aðalflækjan er að sú síða er afar nákvæm á staðarheiti. Milan flugvöllur heitir t.d. ekki Milan Malpensa heldur einungis Malpensa. Hægt er að fá fyrsta og annan klassa, sem raunar fara með sama hraða, og ekki er þetta dýrt, en þó misdýrt eftir því hvort um er að ræða hraðlest eða kamarlest (stoppar á hverjum kamri).
Á lestarstöðum eru svo sölukassar sem skilja fjölda tungumála og eru bæði einfaldir og þægilegir. Svo eru mannlegar miðasölur sem geta verið afar misliprar eins og gengur.
Á lengri ferðum bókar maður sæti og þá stendur á miðanum að maður sé í Carrozza (vagni) nr. eitthvað og svo koma sætisnúmer – Posti. Á stöðinni er svo að finna gula kassa (oftast við pallana – binary) og manni ber að stimpla miðann þar svo sjá megi hvort hann hafi tekið gildi. Lestarverðirnir sýna heimskum túristum mikinn skilning með þetta en það ber að sekta fólk fyrir vanrækslu á þessu sviði. Tilkynningar á lestarstöðvum eru alla jafna vélrænar og á ítölsku. Lestum seinkar, þær eru færðar milli palla og svo framvegis svo fylgstu með á skjám. Upplýsingar um lestir eru einnig að finna á stórum veggspjöldum. Gul eru brottfarir en hvít lestir sem eru að koma.

Horfðu í kringum þig. Þegar þú ert á ferð í ítalskri borg er algengt að vegalengdir séu villandi. Það sem maður heldur að sé langt er stutt o.s.fvr. En götumyndirnar eru oft fallegar. Ekki horfa bara á jarðhæðina. Horfðu líka upp eftir húsveggjunum!

Milan flugstöð. Icelandair flýgur til Milano, sem er frábær staður. Þetta er (sumarið 2011) kvöldflug. Flugstöðin er stór og glæsileg og full af búðum. Þær loka hins vegar allar sem ein, meira að segja veitingahúsin nær öll, kl. 21.-21.30, en flugfélagið hleypir um borð milli 23 og 23.30. Það bjargaði okkur að vera komin tímanlega og komast í veitingasölu fyrir innritun.

Taxi – leigubílar. Taktu merktan bíl!!! Gildir raunar um öll lönd. Bílstjórarnir eru alla jafna liprir og hjálplegir en mjög misgóðir í öðrum málum en ítölsku. Eftir því sem borgin byggir meira á ferðamennsku þá eru þeir betri. Borgirnar voru margar skipulagðar á miðöldum eða fyrr og því eru akstursleiðir oft kúnstugar. Einstefnugötur, lokanir og svo framvegis leiða til þess að ferð milli staða verður krókótt og snúin. En þannig er það bara.

Þjórfé – Coperta. Í stærstu ferðamannaborgum eru veitingahús farin að reikna þjórfé sem aukagreiðslu. Þú sérð það á reikningi. Ef ekki þá er athyglin oft vakin á að þú eigir kost á að bæta við. Þjórfé er 10-15% eftir verði matarins og ánægju þinni. Máltíð upp á 40€ verður þá 44€. Lægra ef þú ert ekki ánægð/ur en hærra ef þú ert mjög ánægð/ur. Coperta er kallað cover charge og orðið þýðir skjól, teppi eða dekk á skipi. Coperta getur verið frá 1€ (algengt mun vera 3€) og ef maður spyr eða þetta greiðsla fyrir sætið, fyrir servíettu og hnífapör, en er ekki hluti af þjórfé.

Metro finnst í mörgum ítölskum borgum. Í Genóa er ein líka en í Milano eru þrjár. Eins og önnur Metro eru þau ódýr og þægileg.

Sporvagnar eru víða ( í Flórens er ein lína) og virka eins og strætó en strætisvagnakerfin eru misjöfn milli borga. Í mörgum borgum eru fleiri en einn rekstraraðili og því misjöfn þjónustan. Hægt er að kaupa miða í mörgum vögnum og þá í sjálfsala sem gefur jafnan ekki til baka. Best er að kaupa miðabunka í næstu Tabbaccheriu, blaðasölu eða smábúð sem selur slíka miða. Þeir gilda í 60-120 mínútur frá því þeir eru stimplaðir í (gulum) kassa í vagninum. Þessir miðar eru oftast ódýrastir en fleiri valkosti má svo finna hjá þeim sem upplýsa ferðamenn auk þess sem hótelafgreiðslur veita upplýsingar.

Síðasti leggurinn og hringnum lokað

Það er sól í Genóa og hitinn rýkur upp, þó svo hafgolan kæli. Þar sem sól nær er liðlega 30°C en í djúpum húsasundum er svalara, enda nær sólin ekki þangað. Ég kemst ekki yfir þessa stóru borg. Hvorki hvað varðar að ná öllu sem þar er að finna né einfaldlega að ná andlega utan um þetta stórvirki. Hún minnir mig á Feneyjar og Edinborg hvað þrengslin varðar. Hún minnir á Flórens og Túskaníu hvað litauðgi varðar. Hún minnir á bandaríska stórborg þegar litið er til ofurturnanna með spegilglerið sem verið er að henda upp!

Í nótt svaf ég af mér ljósadýrð sem loftin fylltu en Sigga segir að eldingar hafi logað um næturhiminn og að hún hafi haldið að ég væri dauður að vakna ekki við skruggurnar. Ég er hnípinn yfir að hafa ekki séð þetta en það nær ekki lengra.

Í morgunmatarsalnum er okkur vel tekið og yfirþjónninn snýst eins og skopparakringla umhverfis okkur. „Cappucchino now or after like yesterday?“ spyr hann og ég segi „after, grazie, grazie“ og báðir glaðir. Við næsta borð sitja Bretar á leið í sigligu. Ég veðja á Manchester eða Yorkshire. Þau segja Siggu að þau séu frá Yorkshire en ég er viss um að frúin er frá Salford samt!

Út í blíðuna og ég rölti niður Via Luccioli en Sigga strandar í búð. Ég kíki á borð en þar var vasaúr sem ég var að spá í en hætti við. Skyndilega hringir Sigga og vill fá mig uppeftir aftur og ég sný við snarlega eins og He-man, eða vantaði hana mat á fötum?

Hún bendir mér á mann i rauðum bol sem hún segir að elti sig á röndum. Mér er illa við samkeppni en ákveð að fara þó ekki í slag strax. Hann fylgir okkur fram og tilbaka, þangað til ég horfi illúðlega á hann og munda myndavélina en þá gufar hann upp eins og daggardropi. Við setjumst niður hjá Cicci á Campette og fullvissum okkur um að hann sé farinn.

Við þræðum okkur þvert yfir bæinn og finnum okkur leið að Piazza delle Erbe og setjumst hjá vinkonu okkar þar. Hún er með stelpu í starfsþjálfun og ég finn að neminn skilur ekkert í ensku. Sú sem á staðinn kemur og afsakar stelpuna og við veiðuðm upp úr henni ýmislegt um matargerð, m.a. Foccachia Secco sem er afar þunn gerð af Foccachiubrauði. Sigga nýtur þess að borða þetta brauð svo innilega að ég ætla að reyna að læra að baka það. Svo er tekinn hringur í að rata fram og til baka. Við dettum t.d. inn í dömubúð sem minnir á Guðstein á Laugavegi svona innréttingalega séð og tvær virðulegar dömur snúast eins og skopparakringlur í kringum Siggu. Og þegar salan tekst er bolurinn brotinn samann og strokinn niður í poka sem er innsiglaður og settur í annan poka og strokið meir. Þetta er annað en í sumum búðum þar sem öllu er hrúgað niður.

Þannig líður dagurinn og okkur finnst gaman að koma í þessa borg þar sem flestir túristarnir eru ítalskir.

Við kveðjum svo Paolu á hótelinu, glöð að getað þakkað henni hjálp og hugulsemi. Hingað væri gaman að koma aftur. „Arrivaderchi“ segjum við öll.

Leigubílstjórinn er virðulegur og pínulítill kall sem er alveg rosalegur sjentilmaður. Hann hjálpar Siggu með bakpokann bæði af og á aftur, opnar fyrir henni dyrnar og lokar og í annað sinn í dag finnst mér ég búa við samkeppni og þurfa að gera betur!!!

Svo erum við í lestinni og Genóa hverfur, fjöll og dalir Lígúriu taka við og við stefnum á Langbarðaland, Lombardy. Tveir heimar. Lígúriumenn, sem við sjáum sem hvað ítalskasta allra eru heimsborgarar að eðli. Þeir fluttu krossfara til Jerúsalem og opnuðu sér dyr að kryddmörkuðum Miðausturlanda. Þegar þeir sáu krossfararíkið hrynja opnuðu þeir sér leið um Svartahaf og byggðu einn öflugsta flota Miðjarðarhafs. Þeir létu meira að segja Pisa menn lúta sér, hina nýju Róm. En Svarti dauði fór illa með veldi þeirra á 14.öld þó svo staða þeirra og verslunarleiðir héldu ótrúlega vel. Svo vel að þeir nenntu ekkert að hlusta á Kólumbus.

En norðan Appenínafjalla er annar heimur, nóg undirlendi og ræktarland. Ítalía skiptist í 20 sýslur eða ríki og er þetta ríkasta svæðið og þarna býr um einn/sjötti íbúa Ítalíu. Frá Lombardy hefur um aldanna rás streymt menning, fjármagn og kraftur. List Langbarða má finna víða. T.d. var fontur sá er Pílatus átti að hafa þvegið hendur sínar í gerður í Lombardy. Hér voru iðnframleiðslan og ríkidæmið sem ítalska þjóðin nýtti þegar hún rak erlenda valdsmenn af höndum sér. Hér voru peningarnir sem Garibaldi hafði þegar hann knúði fram sameiningu Ítalíu fyrir 150 árum síðan. Ítalía varð þá til sem hugtak og ríki og hafði þá ekki verið undir einni stjórn frá dögum Rómarveldis. Rómverjar sameinuðu hana þá en ekki undir þessu nafni. Sögulega og efnahagslega er margt sem mælir því gegn þessu einhuga og stolta ríki sem talar eins konar latínu en varðveitir fjölda tungumála og mállýskur sem eru jafnvel af allt öðrum uppruna.

Lestarferðin er viðburðalítil og þegar við komum á Milano Centrale þekktum við okkur og rötuðum beint á aeroport express. Hún var þó ekki meiri express en svo að hún var Malpensa aeroport express kamarlestin og stoppaði a.m.k. 8 sinnum á leiðinni.

Allt í góðu. Við vorum komin mjög tímanlega og leituðum upplýsinga á flugvellinum en vorum greinilega bara að ónáða þangað til við fundum Priority pass setustofu þar sem okkur var ljúflega tekið. Allt gengur þetta sinn gang. Innritun hófst snemma og við komumst að því að það var minni flugvél á ferð en gert var ráð fyrir við bókun. Þá höfðum við fengið sæti en nú þurfti lipur konan á inritunarborðinu að beita lagni til að koma okkur í sæti saman. En það gekk.

Malpensa flugvöllur er í mikilli endurskipulagningu og hér væri frábært að vera ef ekki væri búið að loka hverju einasta búðartetri og matsölu. Hva‘! Við hljótum að lifa það af en það er ekki upp á Ítali logið. Þeir hafa sinn stíl á málum og hugsa greinilega um að koma sínu fólki heim til fjölskyldunnar.

En Halló Ísland og arrivaderchi Italia! Chiao! Bellissimo! Hlakka til næste gang!

Ævintýri á gönguför og fyrsti verulega blauti dagurinn!

Það er skýjað og til stendur að fara út að ganga. Nú ætlum við ekki að fara meira um ævintýraborgina Genóa,- í bili.

Ekki að þræða þessi stræti sem gætu orðið leikmynd í hvers konar galdra- og ævintýrakvikmynd sem er. Gamli borgarhlutinn sem við erum búin að þræða og arka um er alveg gjörsamlega ótrúlegur.

Ekki heldur til að klífa hæðirnar!














Við ætlum heldur ekki í kirkju. San Lorenzo, sem við komumst ekki inn í fyrr en seint í gær var sérstök. Í stað þess að vera prýdd hverju altarinu af öðru á langveggjunum (í Parma voru a.m.k. 12 slík) eru þrjú höfuðaltöru hlið við hlið og örfá til hliðar. Hún var byggð af íbúum borgarinnar og margar skírskotanir til borgaranna og borgarstjórnarinnar. Meðal annars er fáni Ligúríu, rauður kross á hvítum feldi yfir höfuðaltarinu, því sem er í miðjunni.

Annað sem vekur athygli er freska frá 16. öld af síðustu kvöldmáltíðinni sem vísar klárlega til myndar Leonardos. Svo er 13. aldar freska yfir aðaldyrum, ásamt fallegri rósettu. Þá eru tvær ósprungnar sprengjur sem kirkjuvörðurinn segir okkur að hafi verið skotið af breska flotanum utan af sjó í febrúar 1941. Þær lentu á kirkjunni en sprungu ekki. „Miraculosa“ segir hann og er að læsa kirkjunni.

Við ætlum út í Boccadessa sem er milli Lido og Sturla. Já, Sturla, það stendur á kortinu! Á leiðinni er gengið við á markaði til að kanna framboð á osti...

Eins og víðar hér í borg er erfitt að ná sambandi við enskumælandi alþýðu en góðviljaður ostasali kemur því til skila að þeir loki um kl. 13 og opni um kl. 15.30. Við stikum af stað niður götu tuttugasta september og leitum leiða að þessu sinni til að komast í gegnum bílaumferð niður á prómenöðu sem heitir Corsa d‘italia.

Hér er allt önnur borg. Nýtískulegri og nýklassísk í bland við umferðaræðar og undirgöng auk þess sem verið er að byggja enn nýrri hús, glerhallir og stofnanaleg hús sem eru allt annað en gamli bærinn og þykja flottari. Hér eru stærri búðir, meiri verslun, meiri gæði, minna af götusölum og hærra verð.

Við komumst alla leið á prómenöðuna sem er spegilfægð og liggur með ströndinni. Þarna er auglýstur alítalskur MacDonalds og eftir því sem utar dregur og sunnar þá fjölgar fyrirtækjum sem starfa í fjörunni. Þarna er bátaleiga og miðstöðin/barinn er í húsi sem óneitanlega minnir á skipsbrú.

Á leiðinni er kirkja sem er byggð ofan á blokk! Engin smá kirkja! Alveg satt!

Strönd með skipulega röðuðum sólhlífum. Strönd með blakvelli en Siggu finnst karlarnir eitthvað ekki spennandi í skýlu. Svo er sparkvöllur þar sem pabbi er með tvo drengi og svo sundlaugar við fjöruborðið. Minnir á Norðurfjörð!




Barir sem heita Havana Club, Scorpion Bay og fyrr en varir (eftir allgóða göngu) erum við komin að Lido sem er vestasti oddinn. Það er norðvestanátt og stefnir í rigningu.

Frá Lido er farið í Boccadessa sem er lítið gamalt þorp, eða leifar af því. Líklega eru eftir (skilgreiningaratriði) um tiu hús sem mynda svona vog. Við þreifum okkur niður lúin þrep. Það er þvottur á snúrum undir gluggum og neðst er ísgerðarstofa sem kallar sig Anticha en það þykir sérlega fínn ís. Við hliðina á henni er ísbúð.

Ég leggst á myndavélina. Þarna er margt að skoða og mynda, margir litir og ljósbrot. Bátur liggur í fjörunnni og smá reki veltist um. Ég ætla upp einn stígin en rek augun í að Sigga er í miklum samræðum við konuna í ísbúðinni. Ég þangað og ung kona leiðir mig í allan sannleika um þær guðmávitahvemargar bragðtegundir sem í boði eru. Við leitum að Boccadessa ennfrekar en líklega er bara vogurinn eftir.
Við finnum strætóstöð því nú er farið að dropa. Ekki einfalt. Kona með dóttur sinni skilur ekkert um hvað ég spyr og dóttirin horfir á mig eins og ég sé Mári sem ætli að ræna henni. Lipur og vel enskumælandi maður hjálpar okkur en áður en við fáum far þarf ég að fara til blaðasalans uppi á horni, upp götuna, til vinstri og yfir, senior, og kaupa tvo miða. Það gekk vel og við í strætó áleiðis að Ferraritorgi og Dantebrunninum þar sem Garibaldi horfir yfir af hesti sínum. Við rétt sleppum í vagninn þegar demban dettur yfir.

Vagninn fer hratt og fólk forðar sér og frá Dante hlaupum við niður á hótel og sitjum af okkur rigninguna yfir kaffi og slökun.
Hér sáum við nýja Genóa og ströndina sem var ekki þéttsetin fólki, enda skýjað og rétt um 25°C.
Eftir síestuna er farið á markaðinn og ostasalinn, vinur okkar, tekur stóran bita af Parmesan og gefur okkur sitt hvora flísina að smakka. Allstaðar er manni boðið að smakka, líka í ísbúðinni! Hann vill líka selja okkur reykta Genóapylsu og annars staðar er eitthvað fleira tekið. Það er margt spennandi að sjá. Þarna eru stórlaxar og sverðfiskar innan um ófrýnilega skötuseli, smokkfiska og ansjósur. Heilu kryddfjölin enda Genóamenn þekktastir fyrir að fara með krossfara sem aldrei komu aftur en koma með allskonar kryddfjöll til baka. Framandi krydd eins og túrmerik, kanil og sitthvað annað sem bæði mátti nota í mat og fataliti!
Það rignir hundum og köttum eina mínútuna en dropar þá næstu. Tveir ítalar komast undir eina litla regnhlíf (ef þeir eru vinir) en tveir meðal Íslendingar þurfa tvær, þó þeir séu ástfangnir hvor af öðrum.
Ég rölti inn í gítarbúð og þakka alföður og San Lorenzo að hafa ekki séð hana fyrr. Hér sé ég tíu gítara sem ég gæti keypt án þess að prófa þá og verðið er gott. Ég spyr manninn um lausan hljóðnema í kassagítar og hann sýnir mér nokkra frá frekar ódýrum yfir í mjög dýra. Við skiljum hvorn annan þó hvorugur tali mál hins. Bestur spyr ég? Hann ýtir til mín einum. En þessi bendi ég á dýrari. „No, no, senior. Dis, bella, bella!“ segir hann og ýtir að mér frekar ódýrum. Hann bendir á þennan flottari „Dis looka bella, no bella“ segir hann og spilar á loftgítar.

Við endum kvöldið á Pizzeríu rétt við hótelið. Þröngt, hávært en afar góð þjónusta. Pizzan á stærð við stóran Lyngbergshring (14-15 tommur eða meir) en á þykkt við laufabrauð. Öðru megin Niðurlendingar sem fara og í staðinn koma Norðmenn. Hinum meginn ítalskt par sem kveður þegar það fer og í staðinn koma Indverjar. Þetta er eins og hraðkynni. Indverska parið spjallar og er búið að fara víða um Evrópu. Gaman að segja frá því.

Svo er upp á hótel og þær Beth og Sigga pakka meðan ég tel mikilvægt að skrifa pistilinn, næst síðasta eða kannski síðasta?

Er þetta búið?

Á morgun verður deginum eytt hér en við förum síðdegis til Milanó og lokum hringnum. Svo er nú það.

Fæddist hver hér?

Stan Laurel er að raða púsluspili. Oliver Hardy fer að skipta sér af. Hann er að fara að gifta sig og brúðurin bíður. Brátt er bílstjórinn dottinn í púslið. Og yfirþjónninn og lögga og afar rangeygður skeytasendill. Ég kjamsa á pulsum og hræreggi og Sigga nær engu sambandi við mig.

Hvar er ég? Á hóteli í Genoa. Siggu er vel fagnað af mýflugunni hér sem virðist ekkert láta sig varða um öll þau eitur sem hún ber á sig (orðin vel marineruð). Þær vaða í hana og finna sér stungustaði og deyja. Í gær kom ég að Siggu uppistandandi í rúmu með Grisham bókina mína í hendi. Sigga barði henni í loftið og eftir sat klessa sem áður var fluga... Ég veit að það eru ekki allir hrifnir af Grisham en „hann kom þó að gagni!“ sagði hún sigri hrósandi!

Við komum í gærkveldi eftir fallega ferð með strönd Miðjarðarhafsins með Appenínafjöllin til hægri (mín megin við borðið) og hafið hægra megin séð frá Siggu. (Við sátum hvort á móti öðru). Ég vissi ekki að fjallgarðurinn væri svona hár en skil nú hvers vegna menn sjá menningarleg og hagræn skil milli Pó dalarins og Ítalíu eða Appenína skagans. Við erum komin til Lígúríu en það er eitt minnsta hérað Ítalíu. Það hefur falið sig í skjóli fjalla svo öldum skiptir og sótt björg sína til verslunar og sjávarútvegs. Menningaráhrif frá Afríku og Miðausturlöndum má merkja m.a. í gríðarþröngu gatnakerfi og í list og fleiru frá fyrri öldum. Genóamenn græddu á krossferðunum og áttu til að hvetja til þeirra. Þeir græddu á að fá hermennina upp að bænum (ekki inn í bæinn) og að fóðra þá, svo á að flytja þá yfir til Miðausturlanda. Þeir voru í svo sterkri stöðu að þegar Kólumbus (Genóamaður) kom með kort Donatellos og vidi sigla í vestur til að komast til Austurlanda þá ypptu heimamenn öxlum og sáu enga ástæðu til að sinna þessu.

Genoamenn endurbyggðu samt húsið sem stóð þar sem Kólumbus fæddist í fyrir 300 árum síðar, eigna sér bláa litinn í gallabuxnaefninu, afa Picassos, focasíubrauð, gelato eða ísgerð og flest annað sem menn hafa látið sér detta í hug.

Þegar við komum í gær gengum við um gamla bæinn og hafnarsvæðið og upplifðum bæinn, - steindauðan enda sunnudagskvöld. Genóa er enn ein útgáfan af ítalskri borg. Hér eru túristarnir ekki mjög margir, flestir ítalskir, spænskir eða franskir.

Þessi borg byggðist, eins og fleiri, innan borgarmúra og þar sem undirlendi Lígúríu er takmarkað þrengdu menn götur og byggðu upp. Það er helst á stærstu torgum gamla bæjarins sem sólin nær niður á götu.

Fyrir vikið virka göturnar skuggalegar. „Don´t worry“ segir Paola í mótttökunni um gamla bæinn og fer yfir kortið. „It looks dark but here its safe, and here, but not here“ segir hún og bendir á svæðið fyrir neðan via Balbi. „You have no business there anyway.“

Samt varð svolítið skrýtið að ganga niður via Lucciola og heyra glymjandi blues. Var hægt að fá sæti? Nei það var farið að rigna og sóhlífarnar héldu ekki. Þar með urðum við að fara annað. Allt í einu stóð einhver á hverju götuhorni með regnhlífar til sölu! Beth var erfið og vandfýsin og loks var ég svo svangur að ég fór með hana á kebab stað þar sem arabar unnu og þar sem arabar voru að borða. Það var gott. Þeir voru liprir og kurteisir og skiptu pening fyrir konu með bros á vör.

Svo fengum við okkur gelato eða ís sem er sérstök upplifun.

Morgunmaturinn á Hotel Metropoli er flottur. Og Laurel og Hard bættu bara um betur.

Í dag fórum við í smá labbitúr sem hófst við hótelið og lá niður að höfn en þar eru líkön af gömlum skipum, stórt Aquarium og fleira fyrir fjölskyldufólk. Við fórum upp Via San Lorenzo en þar er gítarbúð í húsasundi sem kallast gata og dómkirkja sem var lokuð. Þar ku hið heilaga gral vera geymt af Genóamönnum, - nema hvað! Á torginu við kirkjuna var allt fullt af löggum en löggan er mjög áberandi hér eins og víðar hér í landi. Utan á húsi hékk sigmaður uppi undir þakskeggi og annar horfði á (frá götunni).

Og þannig var flandrast um Genóa og götur hennar sem sumar eru svo mjóar að við gátum varla leiðst samhliða. Gamli borgarhlutinn fylgir að mestu því skipulagi sem á komst á miðöldum. Nokkrum sinum hafa auðmenn hennar þó fengið æðisköst. Eitt sinnið (á átjándu og nitjándu öld) byggðu þeir raðir af Palazzi sem nú eru á heimsminjaskrá.

Annað sinnið tóku þeir kast á borgarhluta norðan og austan við Porta soprano sem er hluti af varnarmúr og þar voru reist gríðarleg háhýsi og ljót. Þetta var um 1960. Þarna heitir í dag Dante torg og þar er kumbaldi sem er sagður eftirgerð af fæðingarstað Kólumbusar. Merkilegra er að ég hef ALDREI séð jafnmörg mótorhjól á einum stað, nema ef vera skyldi við Ferrari torg sömu borgar. Hér þýðir ekki að nota reiðhjól þar sem borgin er byggð á mörgun hæðum og stór hluti borgarinnar er ófær bílum.

Nýklassisminn er þó skárri þó þreytandi sé, eins og sjá má við Ferrari torgið sem minnir mig á Ráðhústorgið danska eða Picadilly square og raunar erum við sammála um að borgin sé eins og Edinborg með sín þröngu sund.

Við þræðum götur/sund og tröppur niður á Campetto en þar er Bar Cicci sem selur aðallega kaffi og brauð. „Menu italiano“ segir Cicci eða hvað hún nú heitir og „no comprendo“ þegar við biðjum um þýðingu. Mér tekst að panta pannetto toasta og aqua frizzante grande en Siggu gengur erfiðar að finna sitt. Hana langar í fokasíu. Unga konan sýnir þolinmæði, gjóar á hana og skilur að þarna fer klassapía. Hún bendir Siggu á að koma með sér og eftir smástund kemur Sigga alsæl út.

Á öðru torgi var sötraður bjór – Piazza della Erbe – en þar hangir þvottur milli húsa og fólk þekkist vel. Við hús arkitektadeildarinnar eru tvö kaffihús, annað þéttsetið stúdentum en á hinu var heldur eldra fólk. Spurning hvar lífstíðarstúdent eins og ég sest. Allt í einu sáum við út á sjó og svo vorum við í húsaþyrpingu sem er fræg vegna þess að Pisamenn voru sigraðir þar og geymdir sem fangar um hríð. Við segjum ekki meira um það en hefðum haldið með Lígúríumönnum í því stríði.

Turn fellur inn í húsakerfið og annars staðar er turn sem er orðinn að blokk og sker sig eingöngu úr efst.

Við færum okkur fram og aftur um miðbæinn. Þetta eru engar vegalengdir. Í einu sundi er nokkuð af konum sem virðast vera að bjóða sjálfar sig en annars eru þetta venjulegt fólk í venjulegum pælingum, þreytt, heitt, einmanna, ástfangið, glaðlegt, sorgmætt. Hver veit hvað í annars húsi býr segir Sigga oft.

Yfirbragð bæjarins er ítalskt og við erum laus við túrismann. Við förum um Maddelene verslunargötuna sem er eins og húsasund og sjáum margar litlar búðir. Það er helst Carrefour sem er með stórmarkað – á stærð við hálft Fjarðarkaup.

Allt í einu er enn eitt Portið – borgarhliðið og hvað er að sjá? Hér eru bílar! Við upp að Via Cairvour og Via Garibaldi og þar verslar fína fólkið. Ég skoða í glugga hjá Louis Vutton og sé alveg eins töskur og hjá manni sem sat við höfnina með ca. tíu töskur á teppi. Verðið samningsatriði þar en ekki hjá Louis.

Svona leið dagurinn. Við tókum smá pásu og fórum svo að borða við höfnina. Ég fékk hálfan humar með spaghetti! Og svo gelato og heim.

Fleiri ævintýri á morgun.

Eitt hefur breyst. Í stað 35-40°C eru 25-30°C og í staðinn detta vatnskaupin niður. Spes.

Er turninn skakkur, hangandi eða hallandi?

Það er skrýtið hvernig fyrstu kynni geta drepið niður góð mál. Nú var það svo að allan tímann var það kappsmál að koma til Pisa. Þegar ég var barn las ég alfræðibækur og viðlíka og oftar en ekki var skakka turninum lýst sem miklu undri sem vekti mikla furðu. Seinna í sagnfræðináminu las ég m.a. um það hvernig rómverska stórveldið varð til, hvernig ný ríki urðu til á grunni þess, lifðu og dóu.

Lykillinn á bak við velgengni margra þeirra var hagkerfið sem Rómverjar byggðu upp og verslunarleiðir, sérlega við Miðausturlönd. Allt byggði þetta á þeim sameiginlega skilningi að verslun og friður væru betri en engin verslun og ófriður. Á tímabilinu frá því Rómaveldi hrundi og fram að hámiðöldum (um 1100/1200) bjó kirkjan síðan til kerfi ferðamennsku sem byggði á dýrlingum, helgum stöðum og fleiru sem kallaði trúaða til sín. Sá hængur var á að helgasti staðurinn var í höndum múslima frá 7. öld. Það var í lagi meðan báðir aðilar virtu hvorn annan. Endrum og sinnum brast á með stríðum þó en alltaf þó um viðskiptahagsmuni af einverju tagi. Þegar fór að líða á 11. öld gerist það sama hjá kristnum og múslimum að trúarhagsmunir efldust og vildu þá báðir takmarka aðgang hinna að helgustu stöðunum en þar var Landið helga í brennidepli enda mikilvægt í augum þriggja hagsmunahópa, hinna útlægu gyðinga, kristinnar kirkju og islamstrúarmanna. Kirkjan vildi geta flutt pílagríma austur og til baka, sérlega vesturkirkjan. Hún var t.d. búin að tryggja mönnum tiltölulega frjálsa ferð frá m.a. Íslandi til Rómar. Verstir voru svokallaðir hreintrúarmenn en þeim lá á að tryggja hagsmuni sína. Kaupmenn og sæfarar frá Pisa græddu á þessu og auk þess að flytja pílagrímana sjóleiðis, fluttu þeir varning að austan, krydd, silki og hvaðeina sem allt var eftirsótt af fólki sem átti fjármagn. Þess vegna fóru þeir í stríð 1064 við hreintrúarmenn islamskra og unnu, til að tryggja hagsmuni sína.

Eftir standa ýmis ummerki þessa tíma í borgum eins og Lucca, Pisa og Genóa. Áhrif frá Afríku, Bysans og Miðausturlöndum sjást á húsum, í list og fleiru. En borg eins og Pisa ber fleira með sér. Þegar menn eiga nóg fjármagn slaknar oft á formlegheitunum. Þetta sést t.d. hjá Grikkjum þegar verslunarveldi þeirra efldist, Krítverjum og fleirum. Hér sést þetta í kirkjulist og það berlega því myndir gerðar um þetta leiti af Mariu með barnið eru verulega einlægar og afslappaðar. Þetta eru myndir af móður og barni og tengsl þeirra eru mjög skír. Móðirin horfir stolt á barn sitt og það horfir af ástúð barns á móti.

Á leiðinni hingað var ég fullviss um að við eyddum hverri mínútu sem við hefðum í að skoða Pisa. Bærinn sem á upphaf sitt allavega til Etrúra, hefur verið miðpunktur verslunar og valda alla tíð. Á 11. öld varð hann kjarni ríkasta ríkis Ítalíuskagans og það var ekki fyrr en Cosimo gamli, réttnefndur Medici, beitti öllum sínum þunga og Flórensbúa, að Pisa féll af stalli og varð sett undir Flórens. En þar með var líka búið að undirbyggja að fullu veldi Flórens. Hér hlaut að vera gaman!

En eftir slaginn við Flemming Bjarnfreðarson á hótelinu og allt það var lystin á Pisa eiginlega engin. Ég fór eiginlega með hundshaus að skoða turnkornið og var viss um að við yrðum komin í Genóalestina um hádegið.

EN. Piazza Miraculoa, la nuova Roma, var miraculosa og ferðin þangað var ótrúleg. Í dómnum var messa sem setti mann í stellingar. Hann er afar fagur að utan sem innan og mynd yfir altarinu af Kristi konungi, eiginlega í hvolfinu yfir altarinu, gulli slegin, var risavaxin og undurfögur 12./13. aldar mynd. Undir henni steindur gluggi með Maríu Guðsmóður sem var og er svo ákaft dýrkuð hér um slóðir. Tónninn sleginn.

Yfir í skírnarkapelluna (á stærð við Hallgrímskirkju) sem Pisabúar reistu sjálfir beint á móti Duomo. Óstjórnlega falleg og snyrtileg. Og svo að klukkuturninum skakka sem dregur að sér hópana allstaðar að. Turninn er sem sé klukkuturn Duomo og hægt að fara upp. Hann er ekki beinn. I know you know en þar sem hann seig til suðurs nánast strax fóru verkfræðingarnir þá þegar að leita lausna. Rífa hann? Flytja hann? Nei, skekkjum hann í öfuga átt. Þannig er hann íbjúgur á móti skekkjunni.

Ég ákvað hins vegar að koma honum um koll og myndin hér til hliðar er úr öryggismyndavél.

Og þarna var fólk og fleira fólk og tvisvar sinnum það til viðbótar og sölubásar sem selja mat og drasl og meira að segja McDonalds, sem yfirgaf oss Íslendinga á erfiðum tímum, er þarna. Já, líka hann. Svo var þarna maður sem vildi selja mér Rolex úr á spottprís.

En svo var bara trítlað á hótelið og aumingja karlinn í afgreiðslunni var bljúgur og aumur vegna kvartana okkar, bauð kaffi og spjallaði. Við ætluðum í strætó sem átti að koma á fjögurra mínútna bili. Eftir 20 mínútur kom einn sem var kjaftfullur. Ég hringdi á bíl og við rúlluðum á Central í Pisa og tókum lest um kl. 15.

Kannski gáfum við Pisa ekki tækifæri og kannski komum við aftur síðar en áður eru Turin, Siena, Ravenna og fleiri borgir á dagskrá. En upplifðu Piazza Miracuola, prófaðu Pisa en ekki gista á Hotel Soggiorno Athena.

Ferðin til Genoa tekur um tvo tíma og það er undursamlegt að fara um fjöll og dali (gegnum fjöll og dali), sjá Miðjarðarhafið, strendurnar, þorpin, kalkfjöllin, fegurðina alla saman. Vonandi verða lokadagarnir í Genóa ánægjulegir. Ég vona að svo verði. Einhvern veginn hefur Genóa verið borg sem mig hefur langað að sjá og biðin er orðin all löng. Ef hún er ekki spennandi er stutt í Milano, Cinquterre og fleira, allt eftir því hve langt flugmannaverkfallið verður!

Frá Pisa til Genóa – fyrri hluti

Klukkan er hálf níu á sunnudagsmorgni þess sautjánda í Liuigli eða júlí. Ég sit og er að velta fyrir mér hvort ekki sé best að byrja að lýsa þeirri yndislegu borg Lucca á meðan ég hlusta á andardrátt minnar heittelskuðu sem á miklu betur með morgunsvefn en ég.

Við skulum ekkert fara út í hvort ég sofna standandi eða sitjandi á kvöldin. Se la vie!

Smá um kunnáttu ítalskra í ensku.

Það er all svakalega fyndið að lesa leiðbeiningar sem settar hafa verið á önnur mál. „We will remember you not to do“ stóð á einum stað. Og á lestarstöð stóð „to the letters of the formal law (nr) it is legally forbidden by punishment...“ og hér á hótelinu er verulega fyndinn miði. „Our staff is at your completely disposal to provide pillows, blankets and anything else you consider additional necessary for a good stay.“

Annað sem vekur athygli mína, skólaskipuleggjandans. Biðröð – hvað er nú það? Maður stendur á stoppistöð eða lestarpalli og þegar vagninn opnast þá mega þeir sem eru inni þakka fyrir að komast út. Hins vegar er fólk afar lipurt og brosmilt þegar maður talar við það og í gærkvöldi, á leið heim frá Lucca, gengum við fram á gelateriu eða ísbúð og leituðum leiðsagnar. Ólétt ung kona vildi bara skutla okkur, no problemo! Við afþökkuðum kurteisislega.

Lucca er, hélt ég, lítill bær hér rétt norðan við Pisa (sem meðan ég man stendur við fljótið Arno eins og Flórens!). Lucca er gamall bær og þar eru ábyggilega minjar frá Etrúrum, sem héldu m.a. Toscaníu áður en Latverjar (seinna Rómverjar) fóru í útrás. Til eru minjar um rómverskar herbúðir þarna sem síðar þróuðust í smáborg.

Eitthvað hafa íbúar Lucca haft að verja því borgin er í dag umlukin 12 m háum varnarmúr sem er jafnframt þykkur og innangengur þannig að ef varnir frá múrnum brustu og óvinurinn komst upp á múrinn (yfir síkið) þá tók við annar múr en heimamenn gátu dvalist inni í múrnum eða flutt menn og vistir um göngin í múrnum þangað sem þurfti.

Lucca er afar Toskaníuleg að sjá með þessum slútandi þökum sem oft virðast ná yfir húsasundin. Húsasundin bera þess merki að lóðirnar voru gjörnýttar enda er lítil umferð bíla um sjálfa miðborgina, svolítið af vespuliði sem heldur að það sé í mótorkrossi en mikið um hjól. Og konurnar eru alveg jafn óðar og karlarnir á hjólunum.

En megin aðdráttarafl Lucca alla tíð var öryggið, verslunin og matvælin sem þangað bárust og berast enn. Við gengum örstutta leið frá lestarstöðinni og fléttuðum okkur um húsasund að Duomotorgi. Dómkirkjan er misgömul. Elsti hlutinn er frá 9. öld en megin kirkjan frá 11. öld en síðan þá hefur hún verið í byggingu, lagfæringum og eins og víðar þetta sumar eru stillansar um alla kirkju og stórir hlutar hennar í felum. Það setur smástrik í stemmninguna en hvolfið yfir altarinu er með einni af þessum fresko myndum af upprisunni sem eru svo víða og er frá upphafi 17. aldar. Það var nú bara þannig að eftir að Michaelangelo hálfdrap sig á vinnunni við Sixtínsku kapelluna þá vildu allir fá svoleiðis í loftið, samanber dóminn í Parma, sem var eins og teiknimyndasería.

En þetta er ekki Michaelangelo Buanarotti.

En kirkjan er stórfengleg að utan, öll sett rómönskum bogum og styttum sem segja, þeim sem þær skilja, helgisögur úr biblíunni eða af dýrlingum sem voru kærir heimamönnum. Torgið þarna við, og næsta torg (Napóleonstorg), göturnar þar á milli og XX septemberi torgið (það er eitt svoleiðis í hverri borg sýnist mér) eru þakin básum og borðum sem eru antík markaður. Við rétt kíkjum, ég máta montprik sem eru of stutt, segi við konuna „i‘m too long for Italy“ og þessi yndisfagra kona (eða hún varð það allt í einu) sagði „no, no, senior. Italy is too small for you!“

Á öðru borði sá ég gömlu myndavélina mína, fyrstu alvöru myndavélina sem ég átti, keypta í Nottingham 1977. Mikið var það góð vél! Canon Ftb, eða öllu heldur alveg eins. 125 €, „but its brand new“ segir hann og meinar að hún sé ónotuð. Ég á svona, segi ég, og aðra sem er Canon F1. Hann voða uppveðraður vill láta mig fá 200 € fyrir hana, ef hún er „bella minta“ en þar sem mín er í skáp á Íslandi verður lítið úr samningum. Hann vill selja mér vél en ég vík mér undan. Á fulla tösku segi ég og kveð.

Við finnum kaffihús til að vinna upp koffintap.

En Lucca er yndi. Við San Stefanó torgið tel ég alla vega þrjár kirkjur þó Stefanó gnæfi yfir og sé aðal. Þar situr handalaus maður og málar með því að setja pensil í munninn og mér finnst þetta afskaplega vel gert. Kannski ég ætti að gera svona frekar en fótósjoppa myndir?

Á öðrum stað eru hressir karlar á áttræðisaldri og spilar annar á klarinettu en hinn á gítar. Gítarspilarinn dansar um allt og þeir spila lög sem ég þekki frá Dean Martin eða Sinatra eða Bogomil Font og heita That‘s amore og buonosera senjorina. Hálft torgið hummar með á ítölsku, ensku, þýsku, flæmsku og íslensku. Það eru ógrynni af Þjóðverjum og Niðurlendingum hér. Minna af Könum og Bretum en í Flórens. En það er mökkur af fólki.

Húsasundin eru þéttskipuð litlum restauröntum og svo eru mismerkilegar búðir en við gleymum okkur helst (bæði) í matvörumörkuðunum.

Þarna er San Frediano sem er fræg fyrir bysanska mosaik mynd á gaflinum. Hana hefur þurft að laga svo oft að óvíst er að nokkuð sé eftir af upprunalega verkinu en faleg er myndin.

Svo erum við komin að norðurenda gömlu borgarinnar, hliðinu við Porta Borgia og stefnt í suðaustur. Þar er komið út úr erli verslunarinnar í íbúðarverfi og skyndilega eru hús sem liggja i boga fyrir framan okkur. Bókin segir að þetta séu hús sem hafi upphaflega verið byggð utan um hringleikahús en það sé horfið. Þarna er húsasund eða undirgöng og við í gegn og enn ein perlan í safn minninganna verður til.

Ef lukkan leikur við þig og þú ert í Lucca þá leitar þú uppi Piazza Anfiteatro. Yndislegur staður. Veitingahús, skrýtnar búðir og huggulegheit.

Við þvælumst um og svo finn ég mér veitingahús sem selur hvítvín (mjög erfitt) og svo kemur Sigga og svo er setið og andað og sötrað. Sérstakt torg og fallegt mannlíf.

Og svona líður dagurinn. Þegar hallar að kveldi leitum við uppi lítinn stað í húsasundi. Sigga fær sér carpaggio úr aubergine eða eggaldini, þunnt skornu með tómötum, mossarella, basil og olíu en ég fæ mér tortellini að hættu Lucca og sver að ég kaupi aldrei tortellinni en bý það til sjálfur!

Á Napóleonstorgi eru antiksalarnir að hafa sig á braut en ungar stúlkur (og stöku strákur) steðja þangað mjög falleg og fín. Amy Winehouse er með tónleika í kvöld á sumarfestivalinu sem er alltaf í Lucca í júlí. Í gær voru BB King (85 ára) og Joe Cocker (sem ég hélt reyndar að væri dauður). Ég hefði verið til! Í fyrradag var Elton sem er ýmist degi á eftir eða undan okkur. En svona er þetta. Við forðum okkur ásamt eldra fólkinu og leyfum þessum fallegu ungmeyjum og fylgdarsveinum þeirra að taka yfir miðbæinn í Lucca. Vonandi verður Amy flott og allir kátir!